Çoğu şirkette finansal raporlar, ayın belirli bir günü hazırlanıp dosyalanan bir yükümlülük olarak görülür. Oysa iyi kurgulanmış bir rapor seti, şirketin o dönemde neyi doğru, neyi yanlış yaptığını anlatan bir hikâyedir. Karşılaştığımız sorun genellikle verinin eksikliği değil; doğru soruların sorulmamasıdır. Aynı tablodan bir yönetici yalnızca kâr rakamını okurken, bir diğeri önümüzdeki çeyreği şekillendirecek üç ayrı eğilimi görebilir.
Ciro arttı demek yeterli değildir
Bir gelir tablosuna bakıp satışların büyüdüğünü söylemek kolaydır. Zor olan, bu büyümenin nereden geldiğini görmektir. Artış yeni müşterilerden mi geliyor, yoksa mevcut müşterilerin daha fazla alım yapmasından mı? Fiyat artışının mı, adet artışının mı sonucu? Bu iki durum aynı satırda aynı rakamı üretir ama tamamen farklı iki şirket anlamına gelir.
Aynı şey brüt kâr marjındaki bir puanlık düşüş için de geçerlidir. Tek başına küçük görünür. Ancak bu düşüş belirli bir ürün grubunda yoğunlaşıyorsa ya da üç dönemdir kesintisiz sürüyorsa, artık bir dalgalanma değil bir eğilimdir. Raporlamanın işi tam olarak bu ayrımı görünür kılmaktır.
Kâr ile nakit aynı şey değildir
Uygulamada en sık rastladığımız yanılgı, kârlı bir şirketin otomatik olarak rahat bir şirket olduğu varsayımıdır. Kâr, muhasebe ilkelerine göre hesaplanan bir sonuçtur; nakit ise banka hesabınızdaki gerçek paradır. Tahsilat süreleri uzadıkça bu ikisi arasındaki mesafe açılır. Kâğıt üzerinde büyüyen bir şirket, işletme sermayesi eridiği için zorlanabilir.
Kâr bir görüştür, nakit ise bir gerçektir; ikisini birlikte okumayan yönetim eksik karar verir.
Hangi göstergeleri izlemeli?
Her şirket için doğru gösterge seti farklıdır, ancak neredeyse her yapıda anlamlı olan bir çekirdek vardır:
- Brüt kâr marjının ürün ve müşteri kırılımındaki seyri
- Alacak ve borç devir süreleri ile aradaki nakit açığı
- Sabit giderlerin ciroya oranı ve başabaş noktası
- Nakit akışının en az üç aylık ileriye dönük projeksiyonu
Bu göstergeleri düzenli olarak ve her seferinde aynı yöntemle üretmek, tek seferlik derin bir analizden daha değerlidir. Karşılaştırılabilirlik olmadan eğilim görülmez.
Raporlamanın amacı geçmişi kayıt altına almak değil, önümüzdeki kararları kolaylaştırmaktır. Bir rapor setine baktığınızda şimdi ne yapmalıyım sorusunun cevabı belirginleşmiyorsa, sorun şirketinizde değil raporun kurgusundadır. SAFARI CONSULTING olarak şirketlerin mevcut raporlama düzenini bu gözle gözden geçiriyor, hangi göstergelerin gerçekten karar ürettiğini birlikte belirliyoruz.